معرفی کتاب قیام حسینی

مطلب پیشِ رو، معرفی کتاب قیام حسینی از رهبر شهید، آیت الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای است. کتاب مذکور، حاصل ترکیب متن دو سخنرانی از امام شهید انقلاب است که توسط موسسه فرهنگی و هنری ایمان جهادی منتشر می‌شود. این کتاب، گفتار پنجم صهبا است که در ادامه بیشتر با آن آشنا می‌شویم و برای نمونه، بخشی از متن کتاب را نیز مرور می‌کنیم.

پیشنهاد برای مطالعه بیشتر: معرفی کتاب روح توحید؛ نفی عبودیت غیر خدا

معرفی کتاب قیام حسینی از آیت الله شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای

کتاب «قیام حسینی» ترکیب متن دو سخنرانی از رهبر شهید انقلاب با موضوع علت قیام امام حسین است. ایشان طی دو سخنرانی به مناسبت ماه محرم، یکی در ۱۳۶۱ و دیگری در ۱۳۶۳ هجری شمسی، با بیانی شیوا چرایی قیام حضرت اباعبدالله الحسین سلام الله علیه را توضیح می‌دهند. متن‌های دو سخنرانی به‌ترتیب با دو رنگ خاکستری و مشکی از هم متمایز شده‌اند تا خواننده تشخیص دهد کدام متن مربوط به کدام سخنرانی است. بدین‌شان خواننده می‌تواند متن دو سخنرانی را جداگانه و به‌ترتیب نیز مطالعه کند. کتاب، گفتار پنجم از سلسله گفتارهای «صهبا» است که انتشارات «ایمان جهادی» آن را منتشر می‌کند. در بخش آغازینِ مقدمه‌ی خوبِ کتاب می‌خوانیم:

یکی از سرفصل‌هایی که مقام معظم رهبری، با تسلطی مثال‌زدنی، موشکافانه و تحلیلی به آن می‌پردازند، تاریخ اسلام است. روایت‌گری ایشان از تاریخ اسلام، فقط این نیست که سانتی‌متر به سانتی‌متر باشد – که البته این هم هست – بلکه با چیدمانی جذاب و منسجم از وقایع، تحلیل‌هایی دقیق و کاربردی و متناسب با نیازهای روز ارائه می‌دهند. تبحّر ایشان در تحلیل تاریخ اسلام به حدی است که فراتحلیلی تاریخی از تمام دوران زندگی ائمه با عنوان «انسان ۲۵۰ ساله» ارائه می‌دهند. در کنار نگاه کلی‌گرایی که ایشان به زندگی ائمه دارند، در اجزای این بنای عظیم نیز صاحب نظریات و تحلیل‌های ناب و دقیق هستند.

بررسی عظیم‌ترین قیام تاریخ، یعنی قیام حضرت اباعبدالله علیه‌السلام، یکی از موضوعاتی است که اسلام‌شناسان متعددی به زوایای مختلف آن پرداخته‌اند. در این میان «علت قیام امام حسین» بحثی است که به‌خصوص در دوران معاصر، ذهن اندیشمندان بزرگی را به خود مشغول کرده و نظریات مختلفی در این باب ارائه شده است. مقام معظم رهبری در جایی می‌فرمایند که در حرکت امام حسین، می‌توان بیش از صد درس مهم، که هر کدام، سرفصلی برای تربیت یک جامعه است، برشمرد…

ایشان می‌فرمایند همه آن درس‌ها به کنار، یک درس اصلی وجود دارد که همه آنها حاشیه است و آن متن: «چرا قیام کرد؟»

کتاب ابتدا بیان می‌کند که حکومت از نگاه ادیان الهی تا چه اندازه با حکومت از نگاه دنیاطلبان و سلطه‌جویان متفاوت است. دنیاطلبان و سلطه‌گران، حکومت را وسیله‌ تَنَعُّم و لذت‌جویی خود می‌دانند و آحاد مردم جامعه را عملاً برده و بنده خود می‌کنند و استعدادها و توان‌مندی‌های مردم را نه در جهت رشد حقیقی آنان بلکه در جهت ارضای خواسته‌ها و هوس‌های خود مصروف می‌کنند. اما «در فرهنگ ادیان و اسلام، حکومت به‌معنای یک فریضه و یک وظیفه و یک مأموریت سخت و پرخطر و پرمحرومیت و به‌معنای برداشتن سنگین‌ترین بار تکلیف اجتماعی است.» و لذا حکومت الهی را نه سلطنت بلکه امامت و ولایت می‌نامیم. «پیغمبر اسلام بزرگ‌ترین حرکتی که انجام داد در زمینه نظام اجتماعی و زندگی مردم، عبارت از این بود که مردم را از حاکمیت طاغوت‌ها نجات داد و در زیر ولایت و چتر امامت و رهبری خدایی خود، آنها را بنده خدا کرد.»

شهید آیت الله خامنه‌ای پس از ذکر مقدمه، به پرسش اصلی می‌پردازند که علت قیام امام حسین علیه السلام چه بود. ایشان ابتدا دو دیدگاه رایج‌تر در دوران معاصر را در این باب ذکر کرده و سپس هر دو را رد می‌کنند. یکی از آن‌دو دیدگاه، حکومت و دیگری شهادت را علت قیام امام علیه السلام می‌داند. اما آیت الله خامنه‌ای نظر سومی مطرح می‌کنند که مشخص می‌کند خودِ این حرکت و قیام در برابر فساد و انحرافِ حکومت، علت قیام امام حسین علیه السلام است. بخشی از بیانات ایشان در ادامه برای نمونه ذکر می‌شود:

بخشی از متن کتاب قیام حسینی، صفحه ۳۸ و ۳۹

حقیقت این است که حسین بن علی، نه برای حکومت کردن می‌رفت و نه برای کشته شدن. آنی که من به عنوانِ یک کلمه خلاصه اینجا بیان می‌کنم – که این را به یادتان نگه دارید، بعد تفصیلش می‌دهم – این است که کشته شدن و حکومت کردن، هدف‌های حسین‌بن علی نبودند؛ بلکه نتایجِ حرکت حسین بن علی بودند. یکی از این دو، نتیجه قطعیِ حرکت حسین‌بن علی بود؛ یعنی امام حسین در این راه، یا به حکومت می‌رسید، یا کشته می‌شد. این را خودِ حضرت هم می‌دانست… هدف امام حسین چه بود؟ هدف امام حسین، نفسِ حرکت و قیام بود؛ نفسِ ایجاد مقاومت و اعلام مقاومت بود. اگر این مقاومت و این حرکت به حکومت می‌رسید، خب چه بهتر، امام حسین حرکتی کرده بود و قیامی کرده بود و حکومت هم به‌دست می‌گرفت و دنیا را آباد می‌کرد، دنیا را گلستان می‌کرد، و دنباله حکومت نبوی را ادامه می‌داد؛ اما اگر چنانچه به حکومت هم نمی‌رسید و بالأخره نهایتِ این کار، کشته شدن و شهادت بود، امام حسین استقبال می‌کرد. چون هدف او انجام شده بود، با خودِ این حرکت…

بنابراین… هدف امام حسین این بود که خودِ این حرکت انجام بگیرد، که نفسِ انجام این حرکت، سرمشقی بود برای همه مسلمانانی که آن روز و در طول تاریخ به دنیا می‌آمدند. این حرکت، یک خلأ را از نظام اسلامی پُر می‌کرد. این همان چیزی بود که پیغمبر اکرم آن را تعلیم داده بود؛ فرموده بود که هنگامی که دیدید که دنیا رو به ویرانی می‌رود، نظام اسلامی رو به فساد می‌رود، باید حرکت بکنید، باید قیام بکنید؛ این را پیغمبر فرموده بود…

جدول مشخصات کتاب قیام حسینی

جمع‌بندی: معرفی کتاب قیام حسینی مقارنه دو سخنرانی از امام شهید انقلاب، حضرت آیت الله خامنه‌ای با موضوع علت قیام امام حسین در سال‌های ۱۳۶۱ و ۱۳۶۳

کتاب «قیام حسینی»، مقارنه متن دو سخنرانی از شهید آیت الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای است که هر دو در ماه محرم، یکی ۱۳۶۱ و دیگری ۱۳۶۳ هجری شمسی ایراد شده‌اند. رهبر شهید قدسه الله نفسه الزکیه در هر دو سخنرانی علت قیام امام حسین سلام الله علیه را شرح می‌دهند. با مطالعه کتاب درمی‌یابیم که تشکیل حکومت اسلامی و شهادت، هیچ‌کدام هدف اصلی قیام امام علیه السلام نبود، بلکه یکی از دو نتیجه ممکن بود. هدف اصلی امام، نفسِ حرکت و قیام در برابر فساد و انحرافی بود که حکومت حاکم بر جامعه اسلامی را فراگرفته بود.